Ám ảnh tiền trường: Kỳ 1 – “Xã hội hóa giáo dục” đang bị lạm dụng

Posted on June 10, 2014

PNTĐ-Từ một chủ trương đúng, nhưng đây đó, xã hội hóa giáo dục (XHHGD) lại bị hiểu sai lệch và lạm dụng, trở thành nỗi ám ảnh với nhiều gia đình học sinh (HS).

Năm nào cũng đóng tiền xã hội hóa

 Cuộc họp PHHS đầu năm 2013 của trường mầm non Hoa Hồng, Gia Lâm HN kết thúc trong sự băn khoăn của nhiều cha mẹ. Nguyên do là trong tờ Báo cáo các khoản thu năm học 2013-2014 có dấu và chữ ký của Phó chủ tịch UBND xã Yên Thường, dấu, chữ ký của hiệu trưởng trường Hoa Hồng được các cô giáo phát tới tận tay từng gia đình, ngoài khoản thu theo quy định (học phí, 20.000 đồng/tháng), khoản thu theo thỏa thuận (tiền học phẩm, tiền nước uống tinh khiết, tiền học thứ Bảy…), khoản thu  hộ (tiền quỹ hội phụ huynh, tiền quỹ khuyến học) còn có cả khoản đóng góp tự nguyện mang tên “Tiền XHHGD (hỗ trợ cơ sở vật chất)”: 150.000 đồng/năm. Nhiều PHHS cho biết, các năm trước, họ đã phải đóng tiền XHH (năm ngoái cũng là 150.000 đồng) và không biết còn phải đóng đến bao giờ. Thậm chí, có người vẫn đinh ninh XHH là… bắt buộc phải đóng.

Phía sau nụ cười của các con là gánh nặng “tiền trường” đối với bố mẹ

(ảnh chỉ mang tính minh họa)

 Chị H. có con vừa vào lớp 1 trường tiểu học Thành Công A, Ba Đình kể, khi nhập học, chị được phát một đơn “tự  nguyện” đóng tiền ủng hộ để trường tăng cường cơ sở vật chất. Sau đó, tại buổi họp lớp vừa qua chị lại nhận tiếp một “phiếu lấy ý kiến về việc trang bị thiết bị phục vụ  học tập và sinh hoạt” theo chủ trương XHHGD với tổng số tiền lên tới trên 100 triệu đồng như mua máy điều hòa 30 triệu, máy chiếu gần 34 triệu đồng… “Chỉ có một con đi học mà bố mẹ phải nộp tới 2 lần XHHGD”-PHHS này than.

 Theo ông Tạ Văn Tuấn, trưởng đại diện Quỹ Australia vì Nhân dân Châu Á và Thái Bình Dương (AFAP) tại VN, tình trạng lạm dụng XHHGD là có thật. “Lâu nay, chúng ta nghĩ XHHGD chỉ có ở thành phố-nơi được cho là có điều kiện tài chính tốt. Nay, ngay cả ở miền núi, nhiều HS gia đình nghèo cần được nhà nước hỗ trợ chi phí học tập cũng “là nạn nhân” của lạm dụng XHHGD”. Ông Tuấn đã dẫn chứng bằng khảo sát mới đây giữa AFAP và HĐND huyện Đà Bắc, Hòa Bình tại các trường trong huyện này-nơi mà nhiều HS được nhận tiền hỗ trợ chi phí học tập theo nghị định 49/2010/NĐ-CP của Chính phủ. Kết quả, phần lớn các hộ gia đình ngay sau khi nhận hỗ trợ đều phải đóng lại cho trường để chi các khoản XHH. Số tiền đóng này khá lớn, đa số (89%) cho biết lên tới trên 300.000 đồng. Cá biệt có 2 trường hợp tiền đóng lại cho trường còn cao hơn tổng số tiền được hỗ trợ. 

Xã hội hóa giáo dục: Đã bị hiểu sai nghĩa

 Theo ông Nguyễn Hiệp Thống, Phó giám đốc Sở GD-ĐT HN: Sở không cấm các trường thực hiện XHHGD và trân trọng những đơn vị, cá nhân, các Mạnh Thường Quân có tâm ủng hộ GD. Tuy nhiên, để tránh việc lợi dụng cái khó chung của GD để lạm thu, HN yêu cầu các trường thực hiện XHH phải đúng quy trình, công khai minh bạch, chỉ nhằm phục vụ HS và những việc cần thiết phục vụ trực tiếp cho hoạt động dạy học. “Muốn kêu gọi sự đóng góp của cha mẹ HS, nhà trường phải nêu rõ mục đích kêu gọi đóng góp như thế nào. Công khai dự kiến sử dụng số tiền XHH và được sự đồng thuận của phụ huynh, công khai quá trình thu chi, kết quả thực hiện…”.

Khoản XHH được in trong Báo cáo các khoản thu năm học 2013-2014

của trường Mầm non Hoa Hồng: Nhiều PHHS cho biết, sắp tới,

nếu trường thu họ vẫn phải nộp nhưng không “tâm phục khẩu phục” 

 Lý thì vậy, nhưng thực tế lại khác. Trở lại câu chuyện của trường Hoa Hồng, nhiều PHHS cho biết, họ chưa được thảo luận trước mà trường đã đưa luôn mức XHH vào văn bản  thành…“Báo cáo” khoản thu. XHH lẽ ra cũng phải được đóng theo kiểu tự nguyện, ai hảo tâm thì đóng nhiều, ai gặp khó đóng ít thì nay, nghiễm nhiên lại thu “đổ đồng” như các khoản tiền trong quy định khác. “Bên cạnh XHH, PHHS ở trường Hoa Hồng còn phải đóng tiền quỹ hội phụ huynh, quỹ khuyến học (dù không biết với HS mẫu giáo thì khuyến học theo tiêu chuẩn nào). PHHS cũng không được theo dõi quyết toán các quỹ đã đóng góp đó”. Vì thế, các PHHS khẳng định, 1-2 trăm nghìn với họ không phải quá lớn nhưng cái họ cần là sự minh bạch thì lại chưa đạt được.

 Theo ông Tuấn lâu nay, chúng ta đã đánh đồng XHH với thu tiền. Trong khi tiền chỉ là một phần. XHH nên được hiểu là huy động đóng góp của người dân trên nhiều mặt, từ tài chính, sức lao động, ý tưởng, và nhất là người dân cùng tham gia giám sát tài chính. Tuy nhiên, hiện quyền huy động (tiền) XHH đang rơi vào tay nhà trường. Nhà trường cũng được tự chủ trong sử dụng nguồn lực đó, tỷ lệ PHHS được giám sát thu chi của nhà trường rất ít. Theo ông Nguyễn Tùng Lâm – Hội Tâm lý GD HN, tiêu cực trong quá trình huy động tiền đóng góp của dân đã khiến những quốc gia tham gia viện trợ cho GD VN chỉ danh đó là “tham nhũng trong GD”.

 Theo ông Tuấn, những người hảo tâm ủng hộ trường xuất phát từ tấm lòng và nhu cầu của chính  họ. Còn lạm dụng XHH là ép HS nộp. Nếu không sớm chấn chỉnh, XHH biến tướng sẽ gây nhiều hậu quả. Chẳng hạn làm tăng chi phí cho GD, lãng phí nguồn đầu tư (vì nơi nào cũng huy động tiền mà chưa chắc đã cần đến mức phải XHH), tạo cơ hội phát sinh tiêu cực tài chính trong các trường, tạo bất bình đẳng với những gia đình yếu thế khi không thể tham gia XHH và quan trọng nhất là làm mất niềm tin của người dân.

 Trung Thu

(Theo báo Phụ nữ Thủ Đô)